.:Strona główna

.:Powrót

:: Historia ruchu śpiewaczego w Piekarach Śląskich. ::

Halka w okresie międzywojennym



Wraz z kulminacyjnym momentem rozwoju "Halki" i pozostałych naszych chórów powstał śpiewaczy okręg piekarski, zrzeszający piekarskie oraz część bytomskich chórów. Założono go 19 marca 1922 roku. Pierwszym prezesem okręgu był ks. Jan Szulc, który urząd ten sprawował w latach 1922-1923. Wyznaczano także dyrygentów okręgowych, którymi byli Leon Poniecki, Jan Gross, R. Knapik. Wyboru dokonywano przez głosowanie, gdzie wystarczyła większość głosów. Okręg śpiewaczy miał obowiązek organizowania zjazdów śpiewaczych i oceniania pracy każdego chóru. Towarzystwa śpiewacze musiały przedstawiać zarządowi roczne sprawozdania ze swojej działalności. Jeśli Zarząd Okręgu uznał, że owa działalność jest niewystarczająca, miał prawo skreślić chór z listy czynnych towarzystw.

Również "Halka" dołączyła pod skrzydła okręgu. Bardzo wiele pracy poświęcała na próby, które odbywały się w pomieszczeniach Jana Knopa i Tomasza Ludygi,ale także na próby teatralne. Urządzanie przedstawień stało się bardzo ważnym elementem działalności chóru. Tym bardziej, że cieszyły się one niezwykłą popularnością. Najbardziej znanym przedstawieniem w wykonaniu "Halki" była sztuka "Chata za wsią" autorstwa Jana Kantego Golasiewicza, które odbyło się 17 kwietnia 1922 roku. Z pozostałych stuk odgrywanych przez chór na uwagę zasługują : "Ewa Niaskowska", "Kasper Larliński czyli Obrona Olsztyna", "Genofewa i jej żywot", "Werbel domowy", "Kominiarz i Młynarz".

Efektem wielu godzin ciężkich ćwiczeń i prób był udział w zjazdach śpiewaczych oraz aplauz publiczności, co dla wielu chórów było największą nagrodą. 3 września 1922 roku "Halka" wzięła udział w pierwszym uroczystym okręgowym zjeździe śpiewaczym. Do zawodów stanęło 6 chórów, a piekarska "Halka" zajęła 3 miejsce, zdobywając 122 punkty. Na drugim zjeździe, 15 lipca 1923 roku, zajęła 6 miejsce z 67 punktami,śpiewając pieśń pt. "Wisła". Podobnie było na trzecim zjeździe 6 lipca 1924 roku. Ale wlaśnie w tym roku, dotychczasowy prezes Paweł Gajda musiał ustąpić z powodu przeniesienia go do Koszęcina. Dopiero parę lat później , najprawdopodobniej w 1929 roku, mianowano go "Prezesem Honorowym Towarzystwa Śpiewaczego Halka w Piekarach Śląskich". Niestety trudno było ustalić, kto objął funkcję prezesa po odejściu Gajdy. Sytuacja stała się jasna dopiero w 1925 roku, kiedy to prezesem został Paweł Bączkowski, a sekretarzem Karol Pluta. Właśnie tego roku nie zorganizowano zjazdu okręgowego, gdyż odbył się ogólny zjazd w Katowicach, gdzie wystepowały połączone chóry piekarskie.

Na czwartym okręgowym zjeździe- 4 lipca 1926 roku "Halka" także uzyskała trzecie miejsce. Wtedy też, znów doszło do zmiany zarządu chóru. Prezesem został Paweł Kazuga, sekretarzem Paweł Bączkowski.

Zaś podczas piątego zjazdu śpiewaczego, który odbył się 8 lipca 1927 roku, zajęła dopiero 7 miejsce z 34 punktami. Prezesem ponownie został P. Bączkowski, a sekretarzem Jan Kupilas. W kolejnych latach obsady tego stanowiska ulegały zmianie każdego roku. Sytuacja ustabilizowała się dopiero w 1932 roku, kiedy prezesem został Paweł Kubik i stanowisko to piastował aż do wybuchu drugiej wojny światowej.

Wracając jednak do zjazdów śpiewaczych, 15 listopada 1931 roku zajęła 4 miejsce (16 2/3 punktów). Nieco gorzej wypadła na 9 zjeździe, 19 czerwca 1932 roku, gdzie uzyskała 10 miejsce. W tym okresie "Halką" dyrygowali : Lubos (1928 - 1930 ) i J. Szołtysek (od 1931roku). Śledząc wyniki poszczególnych zjazdów, niestety "Halka" nie zdobyła na nich wysokiej pozycji, na 14 zjazdów wzięła udział 9 razy, a 5 z nich opuściła.

Kolejną strefą działalności były wieczory pieśni, niestety "Halka" urządziła tylko jeden taki wieczór. Odbył się on 5 lutego 1933 roku, ale był na wysokim poziomie pod względem wykonania pieśni. W repertuarze znalazły się utwory takich kompozytorów jak: Chlondowskiego, Moniuszki i Chopina. Ciekawostką może być fakt,że wstęp na niego był płatny, ponieważ pieniądze uzyskane w ten sposób przeznaczano na utrzymanie chóru, w tym zakup śpiewników, nut. Fakt ten można tłumaczyc także zjawiskiem kryzysu gospodarczego. odbił się on także na "Halce". Członkowie chóru zostali bez pracy i środków do życia, ale pomimo tego solidarnie płacona składki członkowskie ( wynosiły one wtedy 5 gr.). W kryzysowych sytuacjach, chór wspierał finansowo sam prezes.

Bardzo ważnym wydarzeniem były uroczyste obchody 25-lecia działalności "Halki" , które miały miejsce 17 lipca 1934 roku. Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą i pochodem na kopiec "Wyzwolenia". Po południu, chór urządził koncert pod Józefką, w którym uczestniczyły pozostałe piekarskie towarzystwa śpiewacze.

Kolejne lata nie przyniosły większych zmian w działalności "Halki". Spokojne życie usłane próbami,występami,wycieczkami przerwane zostało wybuchem II wojny światowej. W chwili jej wybuchu, "Halka" zawiesiła działalność.

Agnieszka Mika

Copyright © 2006 Bartosz Makieła & Radek Folta