Współcześnie znany nam jest chór "Polonia - Harmonia", którego siedziba znajduje się w Kamieniu. W przeszłości , chór ten jednak działał odrębnie jako "Polonia" - w Brzozowicach i "Harmonia" - w Kamieniu. Jego dwuczłonowa nazwa wzięła się z połączenia obu towarzystw śpiewaczych.

Towarzystwo śpiewacze "Polonia" zostało założone dzięki staraniom Konstantego Prochackiego, Brunona Kubicy, Jana Nowara, Romana Daneckiego i Józefa Kapsa. Zainicjowali oni spotkanie, na które przyszło 48 osób chcących podtrzymywać polską pieśń. Spotkanie to miało miejsce 17 listopada 1912 roku, zdecydowano na nim o założeniu chóru oraz wybrano jego zarząd. Pierwszym prezesem był Konstanty Prochacki - uczestnik założycielskiego spotkania. Był to chór mieszany, który w rok po założeniu liczył już 66 śpiewaków. Natomiast " Harmonię" założono dopiero w 1926 roku.

Pierwszym zjazdem, którym zaszczyciła swoją obecnością "Polonia" miał miejsce 8 czerwca 1913 roku i był to zjazd ogólny. Znalazła się poza czołówką, gdyż uzyskała 65 punktów. 17 września 1913 roku wystapiła na zjeździe okręgowym w Józefie. Zjazd ten podzielony był na 2 części, "Polonia" występowała w pierwszej, wykonując pieśń "Krakowiak" pod batutą Leona Ponieckiego. Zajęła tam trzecie miejsce.

Chór ten bardzo uroczyście obchodził 50-tą rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego oraz 100 rocznicę śmierci Józefa Poniatowskiego. Można przypuszczać, że obchody te rozpoczynały się mszą, po czym odbywały się występy zaproszonych chórów.

Członkowie chóru " Polonia" bardzo licznie brali udział w I i II powstaniu śląskim. Jeden z członków zarządu, mianowicie Brunon Kubica, sam zorganizował i dowodził brzozowicką kompanią powstańczą.

W 1921 roku chór ten zawiesił działalność, która w listopadzie 1922 roku została wznowiona. Nikłe informacje dotyczą także zarządu "Polonii". Wiadomo ,że w latach 1928 - 1930 jej prezesem był p. Lubo, od 1931 roku - J. Szołtysek, natomiast w 1937 roku - P. Kubik. Chór liczył wtedy około 30 członków ( żeńskich i męskich). Jej dyrygentami byli M. Duda (1936 - 1937) oraz R. Kapnik (1938 - 1939).

Jeśli chodzi o "Harmonię", liczyła około 50 członków, a znani prezesi tego chóru to p. Piec i Stanisław Waloszczyk.

Oba te towarzystwa śpiewacze , miały dosyć skomplikowane losy. Stąd często była przerywana ich działalność, co wpłynęło na ich prestiż oraz udział w zjazdach śpiewaczych. "Polonia" zawieszona była w 1922 i 1924 roku. W latach 1933 - 1936 jej działalność była bardzo znikoma. W 1937 roku brała udział w Święcie Morza. "Harmonia" od momentu powstania w 1926 roku zorganizowała tylko jeden wieczór pieśni (8 październik 1936). Oczywiście brały one udział w wieczorach pieśni organizowanych przez inne piekarskie chóry. Obchody 15-lecia założenia, w lipcu 1927 roku świętowała "Polonia". "Harmonia" w lipcu 1931 roku obchodziła 5-lecie istnienia i z tej okazji przygotowała koncert, na którym występowało 5 innych towarzystw śpiewaczych.

"Polonia" w miarę swoich możliwości starała się uczestniczyć w zjazdach okręgu piekarskiego. Począwszy od I Zjazdu w dniu 3 września 1922 roku, na którym wystąpiła w pierwszej części z pieśnią "Nasz sztandar", zajęła jednak dopiero 5 miejsce uzyskując 88 punktów. Podczas II Zjazdu, 15 lipca 1923 roku, uzyskała siódme miejsce z pieśnią "Noc majowa" i 58 punktów. Podczas II Zjazdu ,znalazła się poza punktacją. Lepszy wynik, 4 miejsce uzyskała na IV Zjeździe ,który odbył się 4 lipca 1926 roku. Natomiast na kolejnym, 8 lipca 1927 roku, znalazła się na podium, zajmując trzecie miejsce z 57 punktami. Występowała tu także "Harmonia", która uplasowała się na szóstym miejscu.

VI Zjazd okręgu piekarskiego z 14 października 1928 roku był dosyć specyficzny, ponieważ podzielono go na 3 kategorie. I kategoria - utwory trudne, II kategoria - średnio trudne, III kategoria - utwory łatwe. "Polonia" i "Harmonia" występowały w III kategorii i uzyskały odpowiednio drugie i trzecie miejsce. Podobny podział obowiązywał podczas następnego zjazdu, ale niestety "Polonia" zajęła 6 miejsce w III kategorii, natomiast "Harmonia" znalazła się poza punktacją.

Bardzo niskie noty uzyskały uzyskały one na kolejnych zjazdach, były to szóste i siódme miejsca. Na XI Zjeździe, 16 września 1934 roku w ogóle nie brały udziału.

Wydaje się, że działalność "Polonii" i "Harmonii" w okresie międzywojennym nie była szczytem ich możliwości. Można snuć domysły i przypuszczenia, dlaczego tak się działo. Wiele pytań zostaje bez odpowiedzi, a przyczyn może być wiele. Ważne jest jednak to, że chóry te przetrwały i istnieją połączone do dnia dzisiejszego.

Chór "Harmonia" w 1928 roku.


Chór "Polonia" 1927 rok.

Agnieszka Mika-Pawlas