Nazwa
Historia Piekar Śląskich sięga XI wieku, ale dopiero w dokumencie datowanym na 4 października 1277 rok po raz pierwszy wymieniono miejscowość z nazwy. Wśród wielu wsi należących do parafii świętych Piotra i Pawła w Kamieniu znajduje się również PECARE. W innym dokumencie wystawionym dwa dni później pojawia się nazwa PEKARE. Kolejny zapis z nazwą Piekary wielki pochodzi z 27 maja 1480 roku. Mówi on, że wieś ta została założona w 1420 roku. Zastawiona została przez księcia kozielskiego - Konrada. Tenże zastaw kasztelan krakowski, Mikołaj Synowiec i podkomorzy Jan Synowiec odstąpili niejakiemu Mrokotowi de Luznicze. Wydany później Cedex Diplomaticus Silesiae wymienia na swych kartach nazwy Piekary i Piekar.
W XVIII i XIX stuleciu Ziemia Bytomska, a z nią Piekary, należały do Prus. Wtedy pojawia się nazwa Deutsch Piekar, której tłumaczyć chyba nie trzeba. Odróżniano w ten sposób nazwę miasta od niedalekich Piekar Rudnych. W międzywojniu XX wieku używano nazwy Wielkie Piekary, które administracyjnie należały do powiatu świętochłowickiego. Dzisiejsza nazwa Piekar Śląskich, miasta które otrzymało prawa miejskie dopiero w 1947 roku, umożliwia odróżnić tę miejscowość od wielu innych krajów noszących identyczne miano Piekar.
Według pierwszej wersji nazwa "Piekary" wzięła się od piekarzy wypiekających chleb dla grodu książęcego, jakim był średniowieczny Bytom. Wieś Piekary pełniła wówczas wobec Bytomia rolę służebną. Według drugiej wersji nazwa wywodzi się z pieczar powstałych w kopalniach kruszcowych po wydobyciu rud cynku i ołowiu, które zalegały tu przed wiekami w dużych ilościach.
Herb
Piekarska osada mimo, że nie posiadała praw miejskich miała własny herb. Nie jest to na Śląsku żadnym ewenementem: nawet dziś wiele miejscowości na Śląsku nie posiadających statusu miejskiego pieczętuje się własnym herbem. Najstarszy z zachowanych piekarskich herbów pochodzi z pieczęci z roku 1810. Przedstawia dwie męskie postacie w długich sukmanach i rogatywkach, trzymających się za ręce, co bez wątpienia nawiązuje do polskiej historii i tradycji. Ale już herb z roku 1870, także z pieczęci, prezentuje owych mężczyzn bez krakusek. Władze pruskie po prostu pozbawiły herb charakterystycznego polskiego elementu oddającego narodowy charakter miejscowości. Rajcy miejscy dopiero w 1947 roku przywrócili rogatywki obu postaciom.
Krakuski w piekarskim herbie nie powinny dziwić: Ziemia Bytomska, a zwłaszcza Piekary zawsze skłaniały się w stronę Krakowa. Wielu Górnoślązaków już w średniowieczu czerpało wiedzę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a Kraków był tu synonimem Polski.
Po pierwszej wojnie światowej w piekarskim herbie zamiast panów pojawiły się dziewczęta trzymające się za ręce. Herb ten znany jest z jednej tylko pieczęci z początku lat dwudziestych. Napis na pieczęci głosił: Województwo Śląskie - powiat Świętochłowicki - Gmina - Wielkie Piekary.
Po połączeniu Piekar z Szarlejem nie stosowano pieczęci z herbem, w użyciu były zwykłe urzędowe pieczęcie z wizerunkiem orła. Stemplowano nimi między innymi dokumenty gminy, Urzędu Stanu Cywilnego i Okręgu Urzędowego.
Po wojnie, gdy Piekary otrzymały prawa miejskie, powrócono do pierwszego z zachowanych wzorów, stsując się niejako do postulatów heraldyka i sfragistyka Mariana Gumowskiego, który w 1939 roku pisał:
Mimo wszystko, wobec tylu zmian rysunkowych, miarodajnym będzie jednak herb pierwotny z 1810 r., zwłaszcza, że posiada charakter polski. Oddany w kolorach może mieć dwóch czarno ubranych mężczyzn w żółtych butach, na tle niebieskim.
Do herbu wróciły rogatywki.
Co ciekawe, w herbach i pieczęciach urzędowych miasta, mimo ogromnego znaczenia kultu Piekarskiej Madonny, nigdy nie pojawiła się Matka Boska. Miały ją za to dwie śląskie wsie: Baranowice i Pawłów.
Wiosną 2004 roku rozpoczęły się prace przygotowawcze w celu zmiany herbu miasta i wzbogaceniem go o wizerunek Bazyliki Mniejszej. Zdaniem władz Piekar Śląskich, w nowym herbie dano wyraz tego, że kojarzone jest ono głównie z Sanktuarium Maryjnym i Bazyliką. Zmiana herbu jest także wyrazem "Strategii Rozwoju Miasta Piekary Śląskie" przyjętą przez radę obecnej kadencji i pomoże w promocji miasta. Zmiana herbu była szeroko dyskutowana w mediach i zyskała duże poparcie mieszkańców miasta. Mocą Uchwały Nr XL/380/05 Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 30 czerwca 2005 roku w statucie miasta dokonano następującej zmiany:
Herbem Miasta Piekary Śląskie jest w polu błękitnym dwóch czarno ubranych mężczyzn w złotych (żółtych) butach, przepasanych złotymi (żółtymi) szarfami, między którymi umieszczone jest złote (żółte) sanktuarium maryjne.
J.T., R.F.
|
