Kalwaria to szczególne miejsce dla mieszkańców Piekar i regionu śląskiego. Co roczne zjazdy mężczyzn i kobiet przyciągają na wzgórze tysiące osób. Świetnie znana jest historia i zabytki tego miejsca. Kalwaria to jednak również miejsce ciekawe pod względem przyrodniczym tak ze względu na budowę geologiczną jak i świat organiczny. Wzgórze kalwaryjskie leży w całości w obrębie Płaskowyżu Tarnowickiego, który jest częścią rozległej jednostki fizjograficznej: Garbu Tarnogórskigo. Podłoże zbudowane jest ze skał dolno i środkowo triasowych- wapieni gruboławicowych, dolomitycznych i jamistych oraz warstw gogolińskich. Skały te tworzyły się w środowisku morskim ponad 200 mln. lat temu, kiedy to Piekary jak i cały Śląsk pokrywało rozległe morze. Skały budujące wzgórze są twarde i odporne. Ulegają one jednak jak każda skała węglanowa procesom krasowym, czyli rozpuszczaniu przez wodę. Stoki Kalwarii są asymetryczne i silnie zmienione przez działalność człowieka. Wschodnia część wzgórza łagodnie opada w stronę rzeki Brynicy, która tworzy w Piekarach przełom.
Bogata i długa historia Kalwarii ma także odzwierciedlenie w rosnących tu drzewach. Większość drzewostanu została nasadzona. Stare pocztówki z przełomu XIX i XX w. pokazują nam Kalwarię nie zadrzewioną. Obecnie w drzewostanie przeważają gatunki liściaste, a z drzew iglastych rośnie tu modrzew. Wiele z gatunków osiąga okazałe rozmiary jak np. buki, kasztanowce, rosnące w północnej i wschodniej części wzgórza. Generalnie drzewostan budują lipy, buki, kasztanowce, robinie akacjowe, klony, jesiony, jawory i modrzewie. Rośliny kwiatowe reprezentowane są przez pospolite gatunki ruderalne, czyli takie rośliny, które rosną na gruntach silnie przekształconych przez człowieka. Bogato reprezentowane są tu grzyby. Przy odrobinie szczęścia można znaleźć borowika, czernidlaka kołpakowatego i inne. Z ciekawostek odnotowano tu występowanie chronionego grzyba smardza, o czym warto wiedzieć, aby nie niszczyć i nie zbierać tego rzadkiego gatunku.
Na wzgórzu kalwaryjskim w przeszłości nasadzano wiele gatunków obcego pochodzenia głównie śródziemnomorskich i blisko wschodnich. Wiele z tych roślin wyginęło lub zniszczono. Obecnie można obserwować min. ostrokrzewy.
Świat zwierząt bogato reprezentowany jest przez ptaki. Stale na wzgórzu goszczą dzięcioły oraz sowy. Z mniejszych ptaków na uwagę zasługują sikory, kowaliki, pełzacze, słowiki, pokrzewki, pierwiosnki, gołębie grzywacze, drozdy, a z drapieżców sokół pustułka. Ssaki reprezentowane są przez liczną i lubianą wiewiórkę.
Interesujące są także mury otaczające Kalwarię. W zawartych w nich wapieniach odszukać można wiele śladów życia z przed milionów lat. min. małże i liliowce triasowe czy ślady poruszania się i bytowania organizmów morskich tzw. bioglify.
Kalwaria Piekarska jak widać to miejsce gdzie kontemplacja odbywa się w ścisłym powiązaniu z przyrodą, która na wzgórzu pokazuje nam swe piękno i okazałość.
Link do art. w "Geografii w Szkole" gdzie Kalwaria została przedstawiona jako miesce możliwe do wykorzystania w dydaktyce przyrody i geografii: "Kalwaria Piekarska nieco inaczej - propozycja zajęć w terenie"
mgr Adam Szczepańczyk
mgr Roman Holewa
|
