Z rzekami często ściśle wiąże się zlokalizowanie osiedli i byt ludności. Są one ważnym elementem środowiska ze względu tak na obecność wody jak i żyzne gleby występujące w dolinach rzecznych. Charakterystyczną cechą rzek są wezbrania, które mogą nieraz osiągnąć katastrofalne rozmiary dla ludności i wtedy mówimy o powodziach.
Każda rzeka ma swój urok i niepowtarzalny charakter, także nasza Brynica jest bardzo ciekawym ciekiem.
Przez wieki stanowiła ona granicę państwową stąd też wiele jest historii związanych z historią, co nie będzie przedmiotem naszych rozważań. Nas jako przyrodników Brynica interesuje przede wszystkim jak element środowiska geograficznego.
Powszechnie znane są podstawowe dane na temat rzeki, wiemy, że jest ona silnie zanieczyszczona głównie przez zrzuty ścieków komunalnych i przemysłowych. Uregulowanie, wybetonowanie i inne zabiegi hydrotechniczne w znaczny sposób zubożyły bioróżnorodność a na niektórych odcinkach całkowicie ją zniszczyły.
Dolina Brynicy na terenie Piekar Śląskich to jednak miejsce bardzo ciekawe, tak dla botanika, ornitologa jak i geografa. Mało, kto wie, że Brynica na terenie naszego miasta płynie przełomem, wypływając z niego w okolicach Szarleja. Jest to przełom strukturalny, którego cechą charakterystyczną jest ścisłe powiązanie z budową geologiczną, rzeka natrafia na swej drodze na skały bardzo odporne, co powoduje, że rzeka wolniej eroduje i występuje przewężenie w dolinie. Brynica wypreparowała karbońskie łupki, piaskowce i węgle.
 Fragment mapy geomorfologicznej Doliny Brynicy
 Fragment mapy geologicznej. Dolina Brynicy (barwami fioletowymi zaznaczono skały triasowe, na czarno skały kambryjskie, odcienie brązów to czwartorzęd)
źródło: Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski 1:50000 ark. M 34-50 D Bytom, Wydawnictwo Geologiczne 1954.
mgr Adam Szczepańczyk
mgr Roman Holewa
|
